هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
270
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
« شامى » 25 ذراع و ما بين « ركن يمانى و غربى به همين مقياس است ، امّا ما بين « ركن يمانى » و « ركن حجر الاسود » 20 ذراع و ما بين « شامى » و « غربى » 21 ذراع است . فى الجمله ، يك دورهء طواف « كعبه » و « حجر اسماعيل » 123 ذراع و 12 اصبع « 1 » است . انتهى . و از قرار حساب متر ، كه اين حقير عرضا و طولا به دقت مساحت نموده ، طول « كعبه » 12 متر و عرض آن 9 متر و 7 دسى متر و نصف است ، كه مجموع مساحت آن 114 متر و 6 دسى متر ، به استثناى جايى كه از چهار طرف شادروان اطلاق مىشود . [ تعريف شادروان ] « شادروان » ، با دال مهمله ، همان قدرى است كه از عرض اساس خانه خارج مانده ، از جوانب « بيت » به جز نزديكى « حجر الاسود » از هر سو پيداست ، اين برآمدگى جزو « بيت » است . در حين « طواف » يك جزء از بدن طايف هرگاه به جهت « تقبيل » « 2 » و « استلام » ، « 3 » داخل « شادروان » باشد ، طواف آن باطل است . پس بايد « شادروان » را از « بيت » دانست و طواف كرد . جاى « شادروان » را « قريش » ، وقت بناء از اصل ديوار « كعبه » كم كردند . تفصيل آن در كتب مسطور است . حدّ « شادروان » دو ثلث ذراع ارتفاع آن است از زمين ، و عرض آن يك ذراع است . ذراع عبارت از 24 انگشت است . در ذكر حجر اسماعيل ( عليه السلام ) « حجر اسماعيل » محوطهء مدورى است به صورت نصف دايره ، خارج از ديوار « بيت » ، ما بين « ركن شامى » و « ركن غربى » . « قريش » در حين بناى « كعبه » جاى او را از بناى « حضرت ابراهيم » خارج كردند و ديوار پستى به دور او كشيدند . بعضى گفتهاند 6 ذراع و برخى 7 ذراع از حجر ، على اختلاف الاقوال ، داخل « بيت » دانسته ، زياده از آن را خارج مىدانند .
--> ( 1 ) . انگشت دست يا پا . ( 2 ) . بوسه دادن ، بوسيدن چيزى را . ( 3 ) . لمس ، دست كشيدن به چيزى ؛ استعلام حجر يعنى لمس يا دست كشيدن حجر الاسود با لب يا دست .